Kullanabileceğiniz Kargo Firmalarına Ürün Kataloğunuz Karar Veriyor

Bursa'da ayda yaklaşık bin yüz gönderi çıkaran bir kozmetik mağazası, mart ayında bir salı günü kataloğuna sprey kuru şampuan ekliyor. Ürün iyi satıyor. İki hafta içinde kırk adet çıkıyor, hepsi düzgün paketlenmiş, düzgün etiketlenmiş ve şubede tek kelime edilmeden kabul edilmiş.

Dokuzuncu günde bu gönderilerden altısı hareket etmeyi bırakıyor. Takip geçmişinde aktarma merkezine varış görünüyor, sonrası boş. Mağazada kimsenin haberi yok, çünkü teknik olarak hiçbir şey başarısız olmadı: istisna kodu yok, teslim edilemedi kaydı yok, hasar tutanağı yok. İlk sinyal on birinci günde bir müşteriden geliyor, takibin bir haftadır neden güncellenmediğini soruyor.

Gönderiler aktarma merkezinde ayrıldı, çünkü sprey ürünler basınçlı ve yanıcı, firmanın yayımladığı standartlar da bunu açıkça yazıyor. Kolileri kabul eden gişenin bunu yakalama ihtimali hiç yoktu, çünkü gişe koli açmıyor. Durum anlaşıldığında mağaza altı teslimat tarihi vermiş ve hiçbirini tutamayacak durumdaydı. Gönderiler mağazanın masrafıyla, üstüne bekleme ücreti işleyerek geri döndü.

Bu hikâyede alıştığımız anlamda bir kargo hatası yok. Adresler doğruydu, paketleme doğruydu, etiketler doğruydu. Yanlış olan şey haftalar önce, işin bambaşka bir yerinde verilmiş bir karardı: biri kataloğa bir ürün ekledi ve o ürünün mağazanın kullanabileceği kargo firmalarını daralttığını bilmiyordu.

Bu rehber, yasak ve kısıtlı gönderileri hukuki bir konu olarak değil, operasyonel bir kısıt olarak ele alıyor. Komşu sorunları anlatan üç yazıyla birlikte okunabilir: kargo etiketi rehberi etiketteki alanların birer talimat olduğunu, paketleme optimizasyonu kolinin nasıl kurulduğunu, kayıp ve hasarlı kargo rehberi ise iş sarpa sardıktan sonra parayı nasıl geri alacağınızı anlatıyor. Aşağıdaki firma bilgileri, yazının hazırlandığı tarihte yayımlanmış standartlardan alındı. Firmalar bu metinleri sessizce güncelliyor, o yüzden harekete geçmeden önce güncel hâlini kendi müşteri temsilcinize teyit ettirin.

Ulusal Bir Liste Yok, Firmalar da Hemfikir Değil

İşe şuradan başlamak gerekiyor: herkesin aradığı o belge yok. Türkiye'de "kargoya konulamayacak ürünler" diye tek bir liste bulunmuyor. Bunun yerine her firmanın ayrı ayrı yayımladığı gönderi standartları var ve bu standartlar ortada örtüşüp kenarlarda ayrışıyor.

Ortası tartışmasız. Türkiye'de hiçbir kargo firması silah, uyuşturucu, nakit para ve kıymetli maden, insan kalıntısı veya canlı hayvan taşımıyor. Mesele bundan ibaret olsaydı bu rehbere gerek kalmazdı.

Para kenarlarda. Yurtiçi Kargo'nun yayımladığı taşınması yasak gönderi listesi on altı başlık içeriyor ve beklenenlerin yanında şunlar da var: deterjan, makine yağı, bazı boyalar, yumurta, sarımsak ve soğan. Son ikisi kokuları aynı araçtaki diğer gönderilere sindiği için listede. Aynı listede tütün ürünleri ve elektronik sigara da doğrudan yasak, ayrıca 100 kg'ı aşan veya 2,5 metreden uzun tek parça gönderiler de taşınmıyor. Sürat Kargo'nun yayımladığı standartlarda sanayi tüpleri, yangın söndürücüler, sıvı içeren araç parçaları ve kuru ya da sıvı aküler sayılıyor. Bugün DHL eCommerce adıyla çalışan MNG Kargo ise yanıcı, zehirleyici, patlayıcı ve fena kokulu sıvı ve gazların yanına bozulabilir gıdaları, eti, balığı, sebze meyveyi, sıvı yağları ve ham deriyi ekliyor.

Bu üçünü yan yana koyunca işe yarayan örüntü çıkıyor ortaya. Bunlar tehlikeli madde listesi değil. Sıradan perakende ürünlerinin listesi: bir şişe deterjan, bir araç bakım seti, bir teneke zeytinyağı, bir koli yumurta, bir kutu likit. Her firma da sınırı biraz farklı bir yere çizmiş.

Yani cevabı aranması gereken soru "Türkiye'de neler yasak" değil. Zaten sattığım ürünlerin hangisi, zaten çalıştığım firmada yasak? Bu soruyu neredeyse kimse cevaplamamış oluyor, çünkü cevaplamak için katalogla firma standartlarını aynı sayfaya koymak gerekiyor ve iki sistemin hiçbiri bunu sizden istemiyor.

İki Değil, Üç Kademe Var

Sorun çıkaran zihin modeli ikili olanı: ya serbest ya yasak. Oysa firmalar üç kademe yayımlıyor ve sıradan bir kataloğun büyük kısmı ortadaki kademeye düşüyor.

Doğrudan yasak olanlar

Firma bu ürünü hiçbir paketlemeyle, hiçbir değer beyanıyla, hiçbir anlaşmayla almıyor. Satış temsilcinizle yapacağınız görüşmenin cevabı değiştirdiği bir senaryo yok, daha fazla ödemenin işe yaradığı bir senaryo da yok. Sattığınız bir ürün çalıştığınız firmada bu listedeyse önünüzde iki seçenek var: başka bir firma ya da o ürünü internetten satmamak.

Yalnızca belirli şartlarda taşınanlar

Asıl önemli kademe bu, çünkü buradaki şart neredeyse her zaman sizin kontrolünüzde. Yurtiçi'nin standartları yanıcı, yakıcı, patlayıcı, zehirleyici ve fena kokulu olmayan sıvıları sağlam plastik, çelik veya alüminyum kaplarda kabul ediyor. Aküler, otomotiv tipinde, içi boşaltılmış, orijinal ambalajında ve kutup koruması işaretlenmiş olduğunda taşınıyor. Aynı paragraf, içeriği dolu sıvı akülerin, lityum ve iyon tipi akülerin ve her türlü kullanılmış akünün yasak olduğunu açıkça yazıyor. Demonte mobilya ise parça başına 20 kg'ı, en uzun kenarda 150 cm'yi ve tek irsaliyede toplam 50 kg'ı aşmadığı sürece kabul ediliyor.

Bu ifadelerin biçimine dikkat edin. Hiçbiri ret değil, hepsi birer şartname. Şartname de ya her gönderide tutturulur ya da kontrol edilen o tek gönderide tutturulamaz. Bütün risk, "genelde öyle yapıyoruz" ile "her seferinde öyle yapıyoruz" arasındaki boşlukta duruyor.

Kabul edilen ama standart dışı sayılanlar

Üçüncü kademe en sessiz olanı ve faturası sonradan çıkanı. Bazı gönderiler taşınıyor ama farklı şartlarla: firma bunları standart dışı olarak işaretliyor ve pratikteki etkisi kabulde değil, sorumlulukta ortaya çıkıyor. Yurtiçi'nin şartlı listesi bu konuda açık. Seramik, porselen, cam eşya, ayna, mermer, mobilya ve avize gibi kırılabilir ürünler, ambalaj yetersiz görüldüğünde iki tarafın imzaladığı bir sorumluluk belgesi karşılığında taşınıyor. Aynı standartlar, sıcaklığa duyarlı ürünlerin normal şartlarda taşındığını ve iklimlendirme garantisi verilmediğini de söylüyor.

O belgeyi imzaladığınızda ya da o ürünü gönderdiğinizde reddedilmiş olmuyorsunuz. Kırık gittiği gün tazminat talebinize verilecek cevabın baştan yazıldığı size söylenmiş oluyor. Bu, internetten ayna satmanın hesabını değiştirir. Dolayısıyla kararı birinin bilerek vermesi gerekir, paketlemeyi yapan kişinin gişede öğrenmesi değil.

Sıradan Bir Katalogdaki Kısıtlı Ürünler

Ayda 50 ila 5.000 gönderi çıkaran bir mağaza için asıl liste şu. Hiçbiri sıra dışı ürünler değil.

Sıvılar ve "yanıcı" kelimesi

Sıvılar bir sınıf olarak genelde sorun değil: kapalı, sağlam kap, yanıcı değil, yakıcı değil, fena kokulu değil. Bir sıvıyı rutinden kısıtlıya taşıyan kelime yanıcı ve bu kelime bir kozmetik ya da ev ürünleri kataloğunda tahmin edilenden çok daha fazlasını yakalıyor: alkol bazlı parfüm ve kolonya, oje ve aseton, her türlü sprey, solvent bazlı temizleyiciler, çakmak gazı, bazı yapıştırıcılar, bazı boyalar.

Yemeklik yağ ise başka bir sebeple sorun. Tehlikeli değil, sızıyor. Sızan bir kap da aynı kafesteki bütün gönderileri kirletiyor. Sıvı yağların yasak listelerinde gerçek tehlikeli maddelerin yanında yer almasının sebebi bu. Firma burada bir güvenlik değerlendirmesi yapmıyor, operasyonel bir tercih yapıyor.

Piller, aküler ve içinde pil olan her şey

Piller ayrı bir başlığı hak ediyor, çünkü kısıt genelde "pil" diye düşündüğünüz ürüne uygulanmıyor. Powerbank bir pildir. Şarjlı süpürge de öyle, akülü oyuncak da, hobi dronu da, yedek dizüstü bataryası da, iade gelen bir telefon da. Yurtiçi'nin standartları lityum ve iyon tipleri ile her türlü kullanılmış aküyü yasaklarken içi boşaltılmış otomotiv tipine orijinal ambalajında izin veriyor, Sürat'in listesi ise aküleri hiçbir ayrım yapmadan sayıyor.

En sıkışık senaryo kimsenin planlamadığı senaryo: içinde pil olan bir cihazın müşteri iadesiyle geri gelmesi. Hem de sizin seçmediğiniz ve kimseye brief vermediğiniz bir güzergâhla. Operasyonunuzun dönüş ayağı, gidiş ayağıyla aynı kısıtlı ürünleri taşıyor. Üstelik göndericisi hayatında hiç kargo standardı okumamış biri.

Cam, ayna ve teminat yerine imzaladığınız belge

Kırılabilir ürünler genellikle taşınıyor, sorumluluk yer değiştiriyor. Ayna, cam eşya veya seramik kataloğunuzda ciddi bir yer tutuyorsa paketleme kararıyla firma kararı artık ayrı iki karar değil: sizden tazminat hakkından feragat eden bir belge istenip istenmeyeceğini paketleme belirliyor. Paketleme optimizasyonu rehberimiz desiyi düşürmeye odaklanıyor ama aynı tercihler burada da işinize yarıyor.

Ölçü ve ağırlık da birer kısıt

Bir kısıtın içerikle ilgili olması şart değil. Yurtiçi 100 kg'ı aşan veya 2,5 metreden uzun tek parçayı taşımıyor, MNG'nin şartlı listesi kafes ve sandık içindeki tek parçayı 100 kg ile sınırlıyor. Mobilya, spor aleti, halı ya da tek kenarı uzun herhangi bir şey satıyorsanız firma listeniz sandığınızdan şimdiden kısa. Üstüne o ürün muhtemelen tahmininizden pahalıya da gidiyor, hem de ağırlıktan değil desiden dolayı.

Gönderi Gişede Durdurulmuyor

Kısıtlı ürünleri diğer bütün kargo aksaklıklarından ayıran nokta burası ve mağazaların aynı üründen defalarca yanmasının sebebi de bu.

Kabul edilmiş olmak onaylanmış olmak değil. Şubedeki gişe, kuryeden ya da elden gelen kapalı bir koliyi alıyor, tartıyor, okutuyor ve yola çıkarıyor. Koliyi açmıyor. Gişedeki çalışan bir uygunluk kontrolü yapmıyor, zaten kendisinden böyle bir şey istenmemiş. Dolayısıyla ilk kırk gönderi geçiyor ve mağaza bunu gayet makul biçimde "demek ki bu üründe sorun yok" diye okuyor.

Fark etme daha sonra ve daha içeride oluyor: aktarma merkezinde, ayrım hattında, bir güvenlik kontrolünde ya da bir şey aktığında kaynağı arandığında. O noktada gişede geçerli olmayan üç şey geçerli hâle gelmiş oluyor. Müşterinin elinde bir takip linki var. Siz bir teslimat tarihi vermişsiniz. Gönderi de sizden çok uzakta.

Maliyet bundan sonrasında. Gönderinin geri dönmesi gerekiyor ve geri dönen ya da alınmayan bir gönderi bedava değil. Yurtiçi'nin yayımladığı taşıma kuralları, varış şubesinde bekleyen ve üç gün içinde alınmayan gönderinin taşıma ve bekleme ücretleri işlenerek göndericiye iade edildiğini söylüyor. Zaten ödediğiniz gidiş taşımasını, dönüş taşımasını ve bekleme ücretini ödüyorsunuz. Hem de birazdan iade edeceğiniz bir satış için.

Bir de hiçbir faturada görünmeyen kısım var. Müşteri açıklamasız biçimde beklemiş durumda ve bu açıklamanın iyi bir versiyonu yok. "Kargonuzda gecikme var" demek, sürdürmek zorunda kalacağınız bir yalan. "Kargo firmamızın taşımadığı bir ürünü gönderdik" demek ise doğru ve daha kötü. Kargo şikâyeti yönetimi rehberimiz bu konuşmayı ele alıyor ama işin özü şu: bu, müşterinin vardığı doğal sonucun, yani "bu iş bilinmiyor" fikrinin gerçekten doğru olduğu tek teslimat aksaklığı.

Seçmediğiniz Taşıma Modu

Bir ürünün aylarca sorunsuz gidip sonra birden gitmemesini açıklayan mekanizma şu.

Siz bir firma ve bir hizmet seçiyorsunuz. Gönderinin iki şehir arasında fiziksel olarak nasıl gideceğini seçmiyorsunuz ve bu tercih sabit de değil. Firmalar uzun hatları mesafeye, hacme, güne ve verdikleri söze göre karayoluyla ya da hava yoluyla taşıyor. İstanbul'dan uzak bir doğu iline giden bir gönderi sakin bir haftada karayoluyla, yoğun bir haftada uçakla gidebiliyor.

Bu önemli, çünkü hava yolu kısıtları apayrı ve çok daha sıkı bir kural setine dayanıyor. Üstelik bu kural seti kargo firmasının değil. 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun 93. maddesi hava yoluyla silah, cephane, savaş malzemesi, patlayıcı madde, yanıcı madde, tahrip edici ve aşındırıcı madde, zehirli gaz, nükleer yakıt ve radyoaktif madde ile insan, çevre ve mal güvenliği için tehlikeli olduğu saptanmış katı, sıvı veya gaz hâldeki maddelerin taşınmasına izin vermiyor. PTT de parfümü doğrudan yasaklamadığını, ancak yanıcı olduğu için hava yolu taşımasında yasaklı olduğunu belirtiyor.

Bunu hukuki bir bilgi olarak değil, operasyonel bir bilgi olarak okuyun. Aynı ürün, aynı firma, aynı hizmet, iki farklı hat, iki farklı cevap. Kısıtlı ürün düşüncenizin tek sorusu "firmam bunu kabul ediyor mu" ise çoğu zaman doğru cevabı verirsiniz. Yanıldığınız durum da tam olarak hiçbir açıklaması olmayan, duran bir gönderi şeklinde karşınıza çıkar.

Pratikteki karşılığı yeterince basit. Yanıcı, basınçlı ya da pilli her ürün için firmaya sorulacak soru "bunu taşıyor musunuz" değil, "gönderi yaptığım bütün hatlarda, uçakla taşıdıklarınız dâhil, bunu taşıyor musunuz" olmalı.

Yanlış Beyan Riski Ortadan Kaldırmıyor, Size Yüklüyor

Sınırda bir ürün gönderen her operasyonda er ya da geç biri, belgede ürünü farklı tarif etmeyi öneriyor. Kolonya "kozmetik" oluyor. Powerbank "elektronik aksesuar" oluyor. Temizlik sıvısı "ev ürünü" oluyor.

Bu bazen işe yarıyor, yani gönderi kabul ediliyor. Gerçekte yaptığı şey ise bütün riski üç ayrı yoldan size yüklemek.

Tazminat hakkınız ortadan kalkıyor. Kargo firmasının sorumluluğu, gönderinin ne olarak beyan edildiği üzerinden işliyor. Beyan edilen içerikle gerçek içeriği uyuşmayan bir gönderi için açılan talep, bir firmanın reddedeceği en kolay taleptir ve elindeki delil sizin yaptığınız beyandır. Kayıp ve hasarlı kargo rehberimizde anlattığımız belgeleme adımlarının hepsi beyanın doğru olduğunu varsayar. Doğru değilse belgelenecek bir şey de kalmaz.

Sigorta ürünü değil beyanı takip ediyor. Yanlış tarif edilmiş bir gönderiye yapılan değer beyanı size hiçbir şey kazandırmıyor. Kapsamadığı bir olay için teminat ödemiş oluyorsunuz.

Güvenlik kategorilerinde iş ticari bir meseleden çıkıyor. Yanıcı ve basınçlı ürünler, firma zorluk çıkardığı için değil, bir araçta veya uçakta yaptıkları şey yüzünden kısıtlanıyor. Etikette başka bir şey yazması bu riski ortadan kaldırmıyor.

Etiket, kargo etiketi rehberinde uzun uzun anlattığımız gibi, kargo firmasına verilen bir talimatlar bütünü. İçerik beyanı da o talimatlardan biri. Yanlış olanı küçük bir idari kaçamak değil. Gönderi ulaşmadığında kimin ödeyeceğine karar veren talimat tam olarak o.

Firmanın Sizden İsteyeceği Belgeler

Bu kategorilerden birinde satış yapıyorsanız karşınıza üç belge çıkacak. Bunları önceden bilmek, sürprizi evrak işine çeviriyor.

MSDS formu. Tehlikeli madde mevzuatı olan ADR kapsamına giren her şeyde firmalar kabul kararını malzeme güvenlik bilgi formunu isteyip değerlendirerek veriyor. Yurtiçi'nin standartları bunu birebir böyle yazıyor: ADR kapsamındaki kargonun taşınıp taşınamayacağına ve hangi şartlarda taşınacağına, müşteriden istenen MSDS formunun değerlendirilmesinden sonra karar veriliyor. Bu belge tedarikçinizde veya üreticide var. Ürünü listelerken bir kez alın, firmayla görüşme iki hafta yerine bir gün sürsün.

Kırılabilir ürünler için sorumluluk belgesi. Seramik, cam, ayna, mermer ve benzerlerinde ambalaj yetersiz görüldüğünde taşıma, iki tarafın imzaladığı bir belge karşılığında yapılıyor. Bu belgeyi imzalamaya razı olup olmadığınıza ürün grubu bazında önceden karar verin. Kurye başınızda beklerken gişede değil.

Değer beyanı. Mümkün olduğu yerde değer beyanı, standart sorumluluğun ancak kıyısından döndüğü ürünlerde açmaya değer bir tazminat hakkı satın almanın yolu. Kısıtlı bir ürünü kabul edilebilir hâle getirmiyor, yani tazminatı değiştiriyor, taşınabilirliği değil. Yine de ihtiyaç duymadan önce anlamakta fayda var.

Kısıtı Bir Kez Yazın: Firma Matrisi

Yukarıdakilerin hepsi, tecrübeli tek bir kişinin hafızasında yaşamayı bıraktığı anda yönetilebilir hâle geliyor. Ortaya çıkacak belge küçük ve sıkıcı. Zaten genelde bu yüzden hazırlanmıyor.

Firmalardan değil, ürünlerden başlayın

Kataloğunuzu ticari gruplara değil, taşımayla ilgili sınıflara ayırın. 900 ürünü olan bir mağazada bu sınıfların sayısı genelde on beşi geçmiyor: standart kuru ürünler, kapalı sıvılar, yanıcı sıvılar ve spreyler, pilli cihazlar, kırılabilirler, bozulabilirler, büyük hacimliler, yüksek değerliler gibi. Kataloğun büyük kısmı ilk sınıfa düşüyor ve bir daha hiç düşünülmesi gerekmiyor.

Sonra her sınıf için firma başına tek satır yazın: taşınıyor / şartlı taşınıyor / taşınmıyor. Şartı açık açık yazın ve yanına tarih koyun. Dört firma ve on iki sınıf, yayımlanmış standartlarla üç telefon görüşmesinden bir öğleden sonrada çıkarılabilecek bir tablo. Bu rehberdeki en yüksek getirili bir saatlik iş de o.

Sonra kuralın ne yapacağına karar verin

Kimsenin okumadığı matrisin değeri yok. Amaç her satırı, gönderi oluşturulduğu anda kendiliğinden gerçekleşen bir şeye çevirmek.

İşe yarayan yalnızca üç sonuç var. Yönlendir: bu sınıf her zaman onu taşıyan firmaya gider, varsayılana asla gitmez. İşaretle: bu sınıf şartlı taşınıyor, dolayısıyla etiket basılmadan önce şartı kontrol eden bir paketleme adımına düşer. Engelle: bu sınıf hiçbir firmanızda taşınmıyor. Bu bir katalog kararıdır ve kataloğun sahibi tarafından verilmesi gerekir, koliyi paketleyen kişi tarafından keşfedilmesi değil.

Kural bazlı firma ataması her kargo yazılımında var. Genel mekaniği kargo otomasyonu rehberimizde, neden ikinci bir firmaya ihtiyacınız olduğunu ise çoklu kargo firması stratejisi rehberimizde anlattık. Buradaki nokta daha dar ve daha önemli: kısıt katı bir yönlendirme kuralıdır. Bir iyileştirme değildir ve daha ucuz bir fiyata asla yenilmemelidir.

Neredeyse Hiç Kimsede Olmayan Sayı

Bir mağazaya geçen yıl kısıtlı ürün nedeniyle kaç gönderi kaybettiğini sorun, önce omuz silkilir sonra bir anı anlatılır. Bu dikkatsizlik değil. Gerçekten böyle bir alan yok: gönderi geri döndü, biri siparişi iade etti, maliyet de diğer bütün iadelerle aynı ayrımsız kalemin içine düştü.

O yüzden açıkça söylemek gerekiyor: ilk sorun kısıtın kendisi değil, sayının yokluğu. İkinci bir firmayı, bir paketleme değişikliğini ya da bir ürünü yayından kaldırmayı bir hisse dayanarak savunamazsınız.

Sayı geri getirilebilir ve bir öğleden sonra yetiyor. Son altı ayda, müşteri talebi olmadan ve teslim edilmeden size geri dönen gönderileri çekin. Her birinin sebebini okuyun. Gruplayın. Çıkan başlıklar genelde şunlar oluyor: hatalı adres, müşteriye ulaşılamadı, müşteri teslim almadı ve düzgün bir sebebi olmayan bir artık yığın. Kısıtlı ürün duruşları da işte o artık yığının içinde saklı, çünkü hiçbir sistemde onlara verilecek bir etiket yoktu.

Sayıyı bulduğunuzda hesap kolaylaşıyor ve alışılmadık biçimde net çıkıyor. O gönderilerin her biri size gidiş taşımasına, dönüş taşımasına, bekleme ücretine, iadeye, destek konuşmasına ve ciddi bir müşteri kaybı riskine mal oldu: yayımlanmış tüketici araştırmaları, kötü bir teslimattan sonra bir daha alışveriş yapmayanların oranını %40 ile %80'in üzerinde bir aralıkta gösteriyor. Tahminler birbirinden çok uzak ama hiçbiri küçük değil. Karşısında duran şey bir öğleden sonra hazırlanan bir tablo. Kargoda bu kadar dengesiz çok az karar var.

Hazır oradayken aynı altı aylık veri sormaya değer ikinci bir soruyu da cevaplıyor: bunları hangi firma üretti. Firmalar kendi standartlarını her hatta aynı hevesle uygulamıyor ve bir ürün sınıfının tamamını birine yönlendirmeden önce bu örüntüyü bilmekte fayda var.

Kasımda Neden Daha da Kötüleşiyor?

Yoğun sezona girerken üç şey aynı anda değişiyor ve üçü de aynı yöne işaret ediyor.

Hacim, neyin kontrol edildiğini değiştiriyor. Daha çok gönderi, daha çok aktarma okuması, daha çok güvenlik kontrolü. Yani içinde sprey olan o tek kolinin, onu yakalayan bir hattan geçme ihtimali artıyor.

Hatlar değişiyor. Firmalar sezonda teslimat sürelerine dair sözlerini korumaya çalışıyor ve uzun hatlarda bunu korumanın yolu genellikle daha fazlasını uçakla taşımaktan geçiyor. Yani gönderilerinize uygulanan kısıt seti, duran bir gönderinin en pahalıya patladığı haftalarda en sıkı hâline geliyor.

İnsanlar değişiyor. Sezon kadrosu demek, eylülde orada olmayan insanların koli paketlemesi demek. Sözlü bilgi olarak yaşayan her kısıt, yani "spreylileri o firmayla göndermiyoruz" cümlesi, bunu bilen kişi başka vardiyada olduğu gün uygulanmayı bırakıyor.

Bunu kasımda değil şimdi yapmanın gerekçesi de bu. Yoğun sezon hazırlığı rehberimiz, bir değişikliği yapmak için güvenli son dönemin sezona yaklaşık otuz gün kala bittiğini savunuyor, çünkü bir değişikliğe güvenmek için canlı hacim gerekiyor. Firma matrisi o listedeki en ucuz kalem: bir belge ve birkaç kuraldan ibaret, yeni bir anlaşma gerektirmiyor ve sezon hazırlığındaki çoğu maddenin aksine operasyonu karmaşıklaştırmıyor, sadeleştiriyor.

Yapılmaması Gerekenler

Kabul edilen tek bir gönderiyi kural saymayın. Gişede kabul edilmiş olmak, kolinin kapalı olduğundan başka hiçbir şeyin kanıtı değil. Kırk kabul edilmiş gönderi de kırk kolinin kapalı olduğunun kanıtı.

Kısıt kuralının daha ucuz fiyata yenilmesine izin vermeyin. Fiyat karşılaştırması neredeyse her gönderi için doğru varsayılan, bu avuç dolusu gönderi içinse yanlış. Kısıtlı sınıfın, en ucuz fiyat mantığının ezemeyeceği katı bir ataması olmalı.

Yanlış beyanla çözmeye kalkmayın. İşe yaradığı gün önemsiz bir gündür, önemli olan gün de tazminata ihtiyaç duyduğunuz gündür.

İkinci firmaya bakmadan ürünü yayından kaldırmayın. Duran bir gönderiye verilen en yaygın aşırı tepki ürünü kaldırmak oluyor. Çoğu zaman üründe bir sorun yok, firma o ürün için yanlış. Bu da bir yönlendirme kararı, katalog kararı değil.

Kuralların değiştiğini firmanın size haber vermesini beklemeyin. Yayımlanmış standartlar sessizce güncelleniyor. Takvime altı ayda bir hatırlatma koyun, çalıştığınız firmaların standartlarını yeniden okuyun ve matristeki her satıra tarih yazın ki neyin eskidiğini görebilesiniz.

Dönüş ayağını unutmayın. Yukarıdakilerin tamamı size geri gelen gönderiler için de geçerli. Üstelik onları gönderen kişi hiçbir şey okumamış ve hiçbir şey beyan etmeyecek.

Shipink Bu İşin Neresinde?

Shipink bir kargo yönetim platformu, bir mevzuat aracı değil. Bu yüzden sorunun hangi yarısını çözdüğünü net söylemekte fayda var.

Ürün açıklamalarınızı okumuyor ve bir ürünün sprey olduğunu bilmiyor. Hiçbir kargo yazılımı bilmiyor. Firma standartları firmanın, MSDS formu tedarikçinizin, ne satacağınız kararı da sizin.

Değiştirdiği şey, o kararın sonrasındaki her şey:

1. Aynı ekranda birden fazla kargo firması. Tek firmayla çalışıyorsanız yukarıdaki bütün tartışma çöküyor, çünkü o zaman her kısıt bir ürünü kaldırmak demek. Shipink, 15'ten fazla firmayı tek ekranda topluyor: Aras, Yurtiçi, PTT, Sürat, DHL eCommerce, HepsiJET, Kolay Gelsin, UPS ve FedEx dâhil. Kendi anlaşmanızla, Shipink'in hazır anlaşmalarıyla ya da ikisini birlikte kullanarak. Böylece kısıtlı sınıfın gidecek bir yeri oluyor.
2. Firmayı kişinin değil kuralın seçmesi. Otomasyon kuralları matrisi davranışa çeviriyor: bir sipariş sınıfı, her seferinde onu taşıyan firmaya atanıyor. Bilen kişinin işte olmadığı gün de dâhil. Otomasyon kuralları Pro ve Enterprise planlarında sunuluyor.
3. Bütün satış kanalları için tek sipariş listesi. Kural, sipariş ister kendi mağazanızdan ister bir pazaryerinden ister ikinci bir vitrinden gelsin aynı şekilde işliyor. Bu da önemli, çünkü kısıtlı ürünler genelde birden fazla kanalda satılıyor ve sözlü bilgi hep tek kanalda yaşıyor.
4. Firma bazında raporlama. Teslimat süresi, başarı oranı, maliyet ve desi kırılımı, bir önceki bölümdeki sayının bir öğleden sonralık kazı çalışması olmaktan çıkıp sürekli izlenen bir sayıya dönüştüğü yer.
5. Markalı takip sayfası ve otomatik bildirimler. Böylece bir şey durduğunda müşteri sessizlikle karşılaşmak yerine haberi sizden alıyor. Takip sayfası bütün planlarda var, WhatsApp ve SMS bildirimleri Pro ve üzerinde.

Dürüst sınırlar: Shipink bir firmaya taşımayacağını söylediği gönderiyi kabul ettiremez, sizin yerinize MSDS formu temin edemez ve belirli bir gönderinin o gün karayoluyla mı hava yoluyla mı gideceğini söyleyemez. Bunlar firmada kalıyor. Yapabildiği şey, cevabı bir kez öğrendiğinizde onun hatırlanmak yerine her gönderide kendiliğinden uygulanmasını sağlamak.

Kısıtlı Ürün Kontrol Listesi

Gerçekte ne gönderdiğinizi tespit edin

• Kataloğunuzda sıvı, basınç, pil, cam, gıda veya sıra dışı ölçü içeren bütün ürün sınıflarını listeleyin
• Son altı ayda müşteri talebi olmadan ve teslim edilmeden geri dönen gönderileri çekin
• Her birinin sebebini okuyun ve düzgün bir sebebi olmayan artık yığını ayırın
• O gönderilerin maliyetini hesaplayın: iki taşıma ayağı, bekleme ücreti ve iade dâhil

Zaten tabi olduğunuz standartları okuyun

• Sadece ana firmanın değil, çalıştığınız her firmanın yayımlanmış gönderi standartlarını indirin
• Hangi ürün sınıfınızın yasak, hangisinin şartlı olduğunu ve şartın ne olduğunu işaretleyin
• Sınırdaki ürünleri ürün bazında, yazılı olarak müşteri temsilcinize teyit ettirin
• Firmanın uçakla taşıdığı hatlarda cevabın değişip değişmediğini ayrıca sorun
• Her satırın yanına kontrol ettiğiniz tarihi yazın

Matrisi kurun ve çalışır hâle getirin

• Her ürün sınıfı ve her firma için tek satır yazın: taşınıyor / şartlı / taşınmıyor
• Şartlı her sınıfı, etiket basılmadan önce şartı doğrulayan bir paketleme adımına bağlayın
• Kısıtlı her sınıfı, ucuz fiyatın ezemeyeceği katı bir kuralla onu taşıyan firmaya atayın
• Hiçbir firmanın almadığı sınıfı, bir listeleme kararı olarak kataloğun sahibine taşıyın
• ADR kapsamındaki her ürünün MSDS formunu, ihtiyaç duymadan önce listeleme anında toplayın

Yaşatın

• Kural setini sezon kadrosu dâhil paketleme yapan herkese, sezon başlamadan anlatın
• Aynı kuralları sadece gidiş için değil, iade gönderileri için de uygulayın
• Firma standartlarını altı ayda bir yeniden okuyun ve tarihleri güncelleyin
• Kısıtlı ürün duruşlarının sayısını diğer teslimat istisnalarıyla birlikte aylık gözden geçirin

Bu Kararı Müşteriniz Sizin Yerinize Vermeden Önce Verin

Kısıtlı ürünlerin can sıkan tarafı şu: bu karar her hâlükârda veriliyor. Ya yayımlanmış standartlar önünüzde açıkken bir öğleden sonrada bilerek siz verirsiniz ya da bir aktarma merkezinde, diğer ucunda çoktan bekleyen bir müşteri olan bir gönderi üzerinden sizin yerinize verilir.

Bu blogdaki diğer bütün kargo sorunları bir derece meselesi: hazırlık süresi biraz kısalabilir, fiyat biraz düşebilir, verilen söz biraz daha isabetli olabilir. Bu konu ise ikili. Firma gönderiyi ya taşır ya taşımaz ve iki sonuç arasındaki fark, sipariş daha gelmeden belirlenmiş olur.

Kargo firması seçiminin hafızaya değil kurala bağlı olmasını istiyorsanız Shipink 15'ten fazla firmayı, otomatik fiyat karşılaştırmasını, kural bazlı firma atamasını ve firma bazında raporlamayı tek ekranda topluyor. Başlamak için ücretsiz bir plan ve gerçekte gönderdiğiniz hacme göre ölçeklenen bir fiyatlandırma var.